Rò Rỉ Khí Acetylene Tại Xưởng: Quy Trình Xử Lý Khẩn Cấp

Xử lý rò rỉ khí Acetylene phải ưu tiên bảo vệ con người vì khí này rất dễ cháy và có thể tạo hỗn hợp nguy hiểm với không khí. Khi phát hiện rò rỉ, hãy ngừng công việc, cảnh báo, rời khỏi khu vực, tránh thao tác có thể phát sinh tia lửa và báo người phụ trách.

Chỉ người đã được đào tạo mới được cô lập nguồn khí khi có thể tiếp cận an toàn. Nếu không kiểm soát được rò rỉ, khí đã bắt cháy hoặc bình bị nung nóng, cần sơ tán, phong tỏa khu vực và gọi lực lượng PCCC theo số 114.

Lưu ý: Nội dung dưới đây là hướng dẫn an toàn chung, không thay thế phương án ứng cứu khẩn cấp, Phiếu an toàn hóa chất (SDS) và quy trình PCCC riêng của từng cơ sở.

Quy trình xử lý khí Acetylene tại Xưởng

Làm sao nhận biết và đánh giá tình trạng rò rỉ khí Acetylene?

Những dấu hiệu có thể gặp

Dấu hiệu rò rỉ gồm mùi bất thường, tiếng xì tại van, bộ điều áp hoặc đầu nối; áp suất giảm khi thiết bị không hoạt động; dung dịch kiểm tra rò phù hợp tạo bọt tại mối nối.

Dây dẫn nứt, cháy, lão hóa hoặc tuột khỏi đầu nối cũng có thể gây rò. Ngọn lửa xuất hiện tại van, bộ điều áp hoặc đường ống là tình huống khẩn cấp.

Cách nhận biết rò rỉ C2H2

Việc kiểm tra bằng dung dịch phát hiện rò chỉ nên do người đã được đào tạo thực hiện khi điều kiện cho phép. Tuyệt đối không dùng bật lửa, diêm hoặc ngọn lửa hàn để tìm điểm xì.

Không dựa hoàn toàn vào mùi để kết luận khu vực an toàn và không tiến sát nguồn rò chỉ để xác định vị trí.

Phân loại nhanh tình huống

Quy trình xử lý khẩn cấp khi phát hiện rò rỉ khí Acetylene

Ưu tiên sơ tán. Không tự xử lý nếu phải đi vào vùng có khí, vùng cháy hoặc gần bình đang bị nung nóng.

Quy trình xử lý khẩn cấp khi phát hiện rò rỉ khí Acetylene

Bước 1: Dừng ngay công việc hàn cắt

Ngừng hàn cắt và hoạt động phát sinh nhiệt. Người được phân công chỉ dừng cấp khí khi bộ phận ngắt nằm tại vị trí an toàn và quy trình của xưởng cho phép.

Công việc đang thực hiện phải dừng lại, không cố hoàn thành nốt sản phẩm. Nếu đã có khí tích tụ, xuất hiện ngọn lửa hoặc chưa xác định được mức độ rò, cần giữ khoảng cách với khu vực sự cố.

Bước 2: Phát tín hiệu cảnh báo

Báo ngay cho người phụ trách và lực lượng PCCC cơ sở, đồng thời hướng dẫn những người không có nhiệm vụ rời khỏi khu vực.

Cảnh báo không hút thuốc, tạo lửa, khởi động máy hoặc thực hiện thao tác có thể phát sinh tia lửa.

Bước 3: Sơ tán và cô lập khu vực

Di chuyển theo lối thoát nạn đến điểm tập kết. Ngăn người khác quay lại và kiểm đếm người lao động.

Gọi điện báo sự cố từ vị trí an toàn. Nếu có người bị ảnh hưởng, thông báo cho lực lượng cứu hộ; không tự đi vào vùng khí khi chưa có phương tiện bảo vệ phù hợp.

Bước 4: Loại trừ nguồn gây cháy nếu thực hiện được an toàn

Không bật hoặc tắt công tắc điện, rút phích cắm, khởi động quạt hay vận hành thiết bị trong khu vực nghi có khí.

Việc cô lập nguồn điện chỉ được thực hiện từ bên ngoài vùng nguy hiểm, bởi người được chỉ định và theo phương án của xưởng. Không quay lại khu vực có nguy cơ chỉ để tắt thiết bị.

Bước 5: Cô lập nguồn khí nếu người thực hiện đã được đào tạo

Van bình chỉ được đóng khi người thực hiện có thể tiếp cận từ vị trí an toàn, không phải đi qua vùng khí rò, vùng cháy hoặc đến gần bình đang bị nung nóng.

Không siết, tháo hay sửa van đang rò. Nếu không thể đóng van an toàn hoặc rò vẫn tiếp diễn, phải rút lui, phong tỏa và chờ lực lượng chuyên môn.

Bước 6: Gọi lực lượng hỗ trợ

Gọi 114 khi không thể kiểm soát nguồn rò, khí tích tụ trong xưởng, bình bị nung nóng, xuất hiện cháy hoặc có người bị ảnh hưởng.

Khi gọi hỗ trợ, cần nói rõ đang xảy ra sự cố với khí Acetylene, số lượng bình liên quan, vị trí xảy ra sự cố và tình trạng cháy nếu có. Sau khi đã cảnh báo khẩn cấp, liên hệ nhà cung cấp để phối hợp xử lý bình và thiết bị.

Cách xử lý theo vị trí và mức độ rò rỉ

Rò tại dây dẫn, đầu nối hoặc bộ điều áp

Sau khi nguồn khí đã được cô lập an toàn, không tháo bộ điều áp khi hệ thống còn áp suất dư. Thiết bị bị lỗi phải được gắn thẻ ngừng sử dụng, sửa chữa hoặc thay thế và thử kín trước khi vận hành lại.

Rò tại van hoặc cổ bình

Không xử lý tạm bằng cách tháo van, quấn vật liệu hoặc siết mạnh bằng dụng cụ. Kể cả khi lượng khí rò nhỏ, bình vẫn phải được ngừng sử dụng để kiểm tra.

Cách xử lý theo vị trí và mức độ rò rỉ khí Acetylene

Cách ly khu vực và báo đơn vị quản lý bình hoặc nhà cung cấp. Việc kiểm tra và sửa van chỉ dành cho đơn vị có chuyên môn.

Rò tại thân bình hoặc bộ phận an toàn

Sơ tán và phong tỏa khu vực. Không chạm, lăn, kéo, tự vận chuyển bình hoặc xả khí theo cách tự phát.

Gọi lực lượng PCCC nếu không thể bảo đảm an toàn. Bình đang nóng, rung hoặc chịu tác động của lửa phải được xem là tình huống nguy hiểm và không được tiếp cận.

Rò rỉ trong không gian kín

Không đi vào khu vực nghi có Acetylene chỉ để mở cửa, bật quạt hoặc tìm nguồn rò. Quạt điện thông thường cũng không được khởi động trong vùng nghi có khí.

Thông gió, đo nồng độ và xử lý nguồn rò phải do lực lượng được đào tạo thực hiện bằng thiết bị phù hợp. Chỉ quay lại khi khu vực đã được kiểm tra và xác nhận an toàn.

Theo OSHA, nếu rò tại van hoặc đầu nối không thể dừng bằng cách đóng van, bình phải ngừng sử dụng và được xử lý tại khu vực tránh xa nguồn gây cháy. Việc di chuyển bình trong tình huống này chỉ nên do người có trách nhiệm thực hiện theo quy trình của cơ sở hoặc hướng dẫn của nhà cung cấp..

Phải làm gì nếu khí rò đã bắt cháy hoặc bình bị nung nóng?

Khi ngọn lửa xuất hiện tại vị trí rò

Phát báo động, sơ tán và gọi 114 từ nơi an toàn. Thông báo rõ sự cố liên quan đến bình Acetylene, vị trí bình và tình trạng cháy.

Hướng xử lý khi xảy ra sự cố rò rỉ khí Acetylene

Nếu nhiệt, ngọn lửa hoặc khí tích tụ khiến việc tiếp cận không an toàn, phải giữ khoảng cách với bình. Việc cô lập nguồn khí chỉ dành cho lực lượng đã được đào tạo và có điều kiện thực hiện an toàn.

Không tự ý dập ngọn lửa khí đang rò khi chưa thể ngăn dòng khí. Nếu lửa tắt nhưng Acetylene vẫn thoát, khí có thể tích tụ, tái cháy hoặc gây nổ.

Người không được huấn luyện chữa cháy phải rút lui và chờ lực lượng PCCC.

Khi bình bị ngọn lửa hoặc nguồn nhiệt tác động

Bình Acetylene bị nung nóng có thể tiếp tục nguy hiểm dù ngọn lửa đã tắt. Không chạm, tự di chuyển, lăn bình hoặc tìm cách xả áp.

Cô lập khu vực theo phương án của cơ sở, ngăn người khác tiếp cận và gọi 114. Việc làm mát bình chỉ dành cho lực lượng chữa cháy thực hiện từ vị trí được bảo vệ.

Không quay lại chỉ vì không còn thấy lửa. Bình từng chịu tác động của nhiệt, cháy hoặc cháy ngược phải ngừng sử dụng và được đơn vị chuyên môn đánh giá trước khi xử lý hoặc tái sử dụng.

Những việc tuyệt đối không làm khi bình Acetylene bị rò

Ưu tiên đầu tiên là bảo vệ con người và kiểm soát khu vực, không phải cố cứu bình khí hoặc thiết bị.

Khi nào xưởng được phép hoạt động trở lại?

Xưởng chỉ được hoạt động trở lại khi nguồn rò đã cô lập hoàn toàn và phụ trách an toàn xác nhận đủ điều kiện. Hết mùi hoặc tiếng xì chưa chứng minh khu vực an toàn.

Trước khi vận hành lại:

• Khu vực được thông gió phù hợp; nồng độ Acetylene được đo bằng thiết bị chuyên dụng.
• Van, dây dẫn, bộ điều áp và đầu nối hỏng đã sửa hoặc thay.
• Hệ thống được thử kín bằng sản phẩm phát hiện rò phù hợp; không dùng lửa.
• Bình, thiết bị lỗi được gắn thẻ, loại khỏi sử dụng.
• Phụ trách an toàn cho phép khôi phục theo quy trình.

Trường hợp xưởng được hoạt động trở lại sau sự cố rò rỉ khí Acetylene

CCOHS khuyến nghị không tiếp tục sử dụng hệ thống khi phát hiện rò cho đến khi lỗi được khắc phục. Với bình từng bị cháy hoặc chịu nhiệt quá mức, BCGA/EIGA khuyến cáo ngừng sử dụng và liên hệ chủ sở hữu hoặc nhà cung cấp để đánh giá trước khi xử lý tiếp.

Các việc cần thực hiện sau sự cố

• Sau sự cố, xưởng cần lập biên bản, xác định vị trí và nguyên nhân rò; kiểm tra toàn bộ bộ hàn cắt, không chỉ điểm vừa rò. Sau sự cố, nên kiểm tra lại toàn bộ bộ hàn cắt, từ thao tác đóng mở van, bộ điều áp, van chống cháy ngược đến dây dẫn và các phụ kiện an toàn.
• Bổ sung biển cảnh báo, số liên hệ khẩn cấp; huấn luyện lại người vận hành và diễn tập tình huống rò khí. Không tái sử dụng bình hoặc phụ kiện khi chưa có kết luận an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Ngửi thấy mùi Acetylene trong xưởng phải làm gì đầu tiên?

Ngừng công việc, cảnh báo người xung quanh và rời khỏi khu vực. Không bật, tắt thiết bị điện hoặc tiến sát tìm điểm rò. Mùi chỉ là dấu hiệu cảnh báo, không xác nhận khu vực an toàn.

Có được tự khóa van bình Acetylene đang rò không?

Chỉ người được đào tạo mới được đóng van khi có thể tiếp cận an toàn. Nếu khí đã tích tụ, có cháy, bình nóng hoặc chưa xác định mức nguy hiểm, phải rút lui. Không cố siết, tháo hoặc sửa van đang rò.

Có được bật quạt để đẩy khí Acetylene ra ngoài không?

Không khởi động quạt điện thông thường trong khu vực nghi có khí vì động cơ hoặc công tắc có thể phát sinh tia lửa. Việc thông gió phải theo phương án ứng cứu, dùng thiết bị phù hợp, do người được đào tạo thực hiện.

Bình Acetylene bị cháy có nên dùng bình chữa cháy dập ngay không?

Không tự dập ngọn lửa khí rò nếu chưa thể ngăn dòng khí an toàn. Khí tiếp tục thoát sau khi lửa tắt có thể tích tụ và tái cháy. Cần sơ tán, gọi 114 và báo có bình Acetylene.

Khi nào cần gọi 114?

Gọi 114 khi không thể cô lập nguồn khí, khí tích tụ trong xưởng, rò tại van hoặc thân bình, có người bị ảnh hưởng, khí cháy hoặc bình bị nung nóng. Gọi từ nơi an toàn và cung cấp địa chỉ, loại khí, số bình, tình trạng cháy.

Tổng Kết

Nếu xảy ra rò rỉ hoặc cháy liên quan đến bình Acetylene, hãy ưu tiên sơ tán, cảnh báo người xung quanh và gọi 114 từ vị trí an toàn. Chỉ sau khi khu vực được xác nhận an toàn, xưởng mới nên kiểm tra thông tin bình, đổi bình hoặc lựa chọn bộ điều áp. Liên hệ Khí Việt Tâm qua Hotline/Zalo 093.818.1959 để được tư vấn phương án phù hợp.